Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışma hayatındaki kadınların ve ebeveynlerin iş-özel yaşam dengesini korumaya yönelik kapsamlı bir yönetmelik değişiklik taslağı hazırladı.
Gebe ve emziren kadın çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedefleyen yeni düzenleme; kadın çalışan sayısına göre kreş açma zorunluluğundan emzirme odalarının fonksiyonel kullanımına, riskli iş kısıtlamalarından maaş kesintisiz görev değişimine kadar bir dizi kritik yenilik içeriyor.
150 Kadın Çalışan Sınırı: İş Yerlerine Kreş ve Bakımevi Şartı
Hazırlanan taslak metne göre, kadın istihdamının desteklenmesi amacıyla iş yeri büyüklüklerine göre yeni sorumluluk eşikleri belirlendi:
150 ve Üzeri Kadın Çalışan: Aynı ilçe sınırları içindeki iş yerlerinde toplam 150 ve üzeri kadın çalışanı bulunan işverenler; 0-6 yaş grubundaki çocuklar için kreş, gündüz bakımevi veya okul öncesi eğitim kurumu açmakla yükümlü olacak.
Ortak Kurum ve Hizmet Alımı: İşverenler bu yükümlülüğü doğrudan kendileri kurum açarak yerine getirebileceği gibi, diğer işverenlerle ortak tesis kurarak ya da yetkili özel okul öncesi eğitim kurumlarıyla anlaşma sağlayarak da sunabilecek. Tüm kuruluş ve işletme giderleri işveren tarafından karşılanacak.
Erkek Çalışanlar da Dâhil Edilecek: Anne vefat etmişse veya çocuğun velayeti babadaysa, ilgili erkek çalışanlar da 150 çalışan sayısının hesaplanmasında dikkate alınacak.
Emzirme Odalarının Kapsamı Genişletiliyor
Düzenleme ile kadın çalışan sayısının 100 ve üzerinde olduğu iş yerlerinde emzirme odası kurulması zorunlu hale getiriliyor. Yaş veya medeni durum şartı aranmaksızın uygulanacak bu kuralda, alanların fonksiyonelliği ön plana çıkarılıyor:
Süt Sağma ve Saklama Alanları: Emzirme odaları sadece bebek emzirme alanı olarak değil; hijyenik koşullarda anne sütü sağılması ve soğuk zincir bozulmadan saklanabilmesi amacıyla uygun teknik donanımla yapılandırılacak.
Gebe ve Emziren Çalışanlara İş Sağlığı Koruması
İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının değerlendirmeleri doğrultusunda, gebelik ve emzirme dönemindeki çalışanlar için özel risk analizleri yapılacak:
Çalışma Koşullarında Esneklik: Risk tespit edilmesi halinde çalışma saatleri veya iş koşulları geçici olarak düzenlenecek.
Maaş Kesintisiz Görev Değişimi: Mevcut işin risk taşıması durumunda çalışan, sağlık durumuna uygun alternatif bir göreve atanacak. Bu süreçte çalışanın özlük haklarında ve maaşında kesinlikle kesinti yapılmayacak.
Ücretsiz İzin Hakkı: Başka bir göreve aktarımın mümkün olmadığı hallerde, çalışanın talebi üzerine mevzuata uygun olarak ücretsiz izin verilebilecek. Bu süreler kıdem ve yıllık ücretli izin hesabında olumsuz değerlendirilmeyecek.
Riskli İşlerde Çalışma Kısıtlamaları ve Yürürlük Takvimi
Anne ve bebek sağlığını riske atabilecek çalışma ortamlarına yönelik net kısıtlamalar getiriliyor:
Fiziksel ve Kimyasal Riskler: Hamile çalışanların ani darbe, sarsıntı, yüksek titreşimli iş makineleri ve 80 desibeli aşan gürültülü ortamlarda çalıştırılması yasaklanacak.
Tehlikeli Maddeler ve Madenler: İyonize radyasyon, kurşun ve türevleri, belirli biyolojik etkenler ile yer altı maden işletmelerindeki görevlerde çalışma kısıtlaması uygulanacak.
Ergonomik Düzenlemeler: İşverenler; oturarak çalışma imkânı, düşme riskine karşı ek güvenlik adımları, temiz içme suyuna erişim ve beslenme molalarının düzenlenmesini sağlamakla sorumlu olacak.
