Berat Kandili, İslam âleminde affın, arınmanın ve ilahi rahmetin yoğun şekilde tecelli ettiğine inanılan mübarek gecelerden biridir. “Berat” kelimesi Arapça kökenlidir ve temize çıkma, aklanma, bağışlanma, borçtan kurtulma anlamlarına gelir. Dini anlamda ise kulun günah yükünden kurtulması, ilahi affa mazhar olması ve manevi bir temizlik yaşaması anlamını taşır. Bu yönüyle Berat Kandili, sadece bir gecenin idraki değil, aynı zamanda insanın kendi iç dünyasına yöneldiği, geçmişiyle yüzleştiği ve yeni bir başlangıç yapma iradesi gösterdiği özel bir zaman dilimi olarak kabul edilir.
Berat Kandili, Hicri takvime göre Şaban ayının 15. gecesinde idrak edilir. Şaban ayı ise Ramazan ayından hemen önce gelen, Müslümanların manevi hazırlık sürecini yoğunlaştırdığı bir aydır. Bu nedenle Berat Kandili, Ramazan’ın adeta habercisi olarak görülür. Müslümanlar bu geceyi, yaklaşan oruç ayına hem ruhen hem de kalben hazırlanmak için önemli bir fırsat olarak değerlendirir. İnanışa göre bu gecede Allah’ın rahmeti yeryüzüne bolca tecelli eder, tövbe kapıları sonuna kadar açılır ve samimi bir kalple yapılan duaların geri çevrilmeyeceği ümit edilir.
İslam geleneğinde “Üç Aylar” olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan ayları, manevi iklimi son derece güçlü bir dönemdir. Recep ayı, kalbin uyanışı ve ibadet bilincinin güçlenmesi için bir başlangıç kabul edilir. Şaban ayı, bu manevi yükselişin derinleştiği, tövbe ve arınma duygusunun yoğunlaştığı bir süreçtir. Ramazan ayı ise Kur’an ayı olarak bilinir; oruç, sabır, paylaşma ve kulluk bilincinin zirveye ulaştığı zaman dilimidir. Berat Kandili de işte bu üç ayların tam ortasında, kulun kendini gözden geçirmesi ve Ramazan’a tertemiz bir kalple ulaşması için bir dönüm noktası niteliğindedir.
Berat Kandili’nin neden kutlandığı sorusunun cevabı, İslam inancındaki rahmet ve bağışlanma anlayışında saklıdır. Bu gece, Allah’ın kullarını affetmeye vesile kıldığı bir zaman olarak görülür. İnsan, hayatın koşuşturması içinde farkında olmadan birçok hata yapabilir, kalp kırabilir, kendine ve çevresine karşı eksikler yaşayabilir. Berat gecesi, bu hataları fark etme, pişmanlık duyma ve içtenlikle tövbe ederek yeni bir sayfa açma fırsatı sunar. Aynı zamanda kırgınlıkların giderilmesi, kul hakkının öneminin hatırlanması ve insan ilişkilerinde merhametin öne çıkarılması açısından da derin bir mesaj taşır.
Bu mübarek gece genellikle ibadetle geçirilir. Müslümanlar nafile namazlar kılar, Kur’an-ı Kerim okur, salavat getirir ve bol bol istiğfar eder. “Estağfirullah el-azim” diyerek bağışlanma dilemek, bu gecenin en çok yapılan zikirleri arasındadır. Bunun yanında Fatiha Suresi, Yasin Suresi ve diğer sureler okunur; hem kendi hem de tüm ümmet için dua edilir. Ancak en kıymetli dua, kişinin kendi diliyle, samimi bir kalple yaptığı duadır. Çünkü bu gece, şekilden çok niyetin, sözden çok kalbin önem kazandığı bir zaman dilimidir.
Berat Kandili’nin bir diğer önemli yönü de toplumsal boyutudur. Bu gece vesilesiyle insanlar birbirlerini arar, kandil tebrikinde bulunur, dargınlıkları sona erdirmeye çalışır. Sadaka vermek, ihtiyaç sahiplerini gözetmek ve paylaşma duygusunu güçlendirmek de bu gecenin ruhuna uygundur. Böylece ibadet sadece bireysel bir arınma değil, toplumsal dayanışmayı da güçlendiren bir davranış haline gelir.
Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte Berat Kandili, adeta bir manevi hazırlık kapısıdır. Oruç ayına temiz bir kalp, arınmış bir ruh ve yenilenmiş bir niyetle girmek isteyenler için önemli bir eşiktir. Bu gece yapılan iç muhasebe, kişinin hayatındaki eksikleri fark etmesine, daha iyi bir insan olma yolunda adım atmasına vesile olur. Affetmeyi öğrenmek, bağışlanmayı dilemek ve kalbi kin, öfke, kıskançlık gibi duygulardan arındırmak, Berat gecesinin en güçlü mesajları arasındadır.
Sonuç olarak Berat Kandili; affın, merhametin, umut ve yeniden başlangıcın gecesidir. İnsan bu geceyle birlikte geçmişin yüklerinden sıyrılmayı, geleceğe daha temiz bir sayfa açmayı niyet eder. İlahi rahmetin bol olduğuna inanılan bu mübarek zaman dilimi, kul ile Allah arasındaki bağı güçlendirirken, insanın kendisiyle ve çevresiyle olan ilişkisini de onarma fırsatı sunar. Ramazan’a doğru ilerlerken Berat Kandili, kalpleri yumuşatan, gönülleri arındıran ve manevi bir diriliş çağrısı yapan özel bir duraktır.
