Uzun yıllar boyunca “yaşamanın kolay olduğu iller” arasında gösterilen Balıkesir, son dönemde bambaşka bir tabloyla gündemde. Yapılan güncel yaşam maliyeti ve fiyat düzeyi araştırmalarında Balıkesir, özellikle temel tüketim harcamaları açısından Türkiye’nin en pahalı illerinden biri olarak öne çıkıyor. Tarım ve hayvancılığın merkezlerinden biri olan, sanayisi sınırlı, nüfusunun önemli kısmını emekli ve kamu çalışanlarının oluşturduğu bir ilin bu noktaya gelmesi, “Balıkesir’de ne değişti?” sorusunu gündeme getiriyor.
TÜİK Verileri Ne Söylüyor?
Bölgesel fiyat düzeylerini ölçen son araştırmalarda Balıkesir’in yer aldığı bölge, gıda ve giyim harcamalarında ülke ortalamasının belirgin şekilde üzerine çıkmış durumda. Bu durum, özellikle günlük yaşamı doğrudan etkileyen kalemlerde Balıkesir’in pahalı bir şehir haline geldiğini ortaya koyuyor. Gıda, alkolsüz içecekler, giyim ve ayakkabı gibi zorunlu harcamalarda fiyatların yüksek seyretmesi, gelir seviyesi sınırlı kesimler için yaşamı daha da zorlaştırıyor.
Yaşam Maliyeti Artık Kırsal Avantaj Sağlamıyor
Balıkesir geçmişte, tarımsal üretimin güçlü olması sayesinde gıdaya erişimin hem kolay hem de ucuz olduğu bir kent olarak biliniyordu. Ancak bugün gelinen noktada bu avantaj büyük ölçüde kaybolmuş durumda. Kentte tek yaşayan bireyler için bile temel yaşam giderleri ciddi bir seviyeye ulaşırken, aileler için bu yük daha da ağırlaşıyor. Kira, gıda, ulaşım ve hizmet giderleri birlikte değerlendirildiğinde Balıkesir artık “orta ölçekli ama ucuz” bir şehir olmaktan uzaklaşıyor.
Tarım Kenti Ama Gıda Neden Pahalı?
Balıkesir, Türkiye’nin önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden biri olmasına rağmen, üretilen ürünlerin yerel fiyatlara ucuzluk olarak yansımadığı görülüyor. Bunun temel nedenleri arasında üretici maliyetlerindeki artış, aracı zincirlerinin uzunluğu ve lojistik giderler yer alıyor. Tarımsal üretim güçlü olsa da ürünlerin tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği aşamalar, fiyatların yükselmesine neden oluyor. Bu durum, tarım kenti olmanın otomatik olarak ucuz yaşam anlamına gelmediğini gösteriyor.
Sanayi Eksikliği ve Gelir Sorunu
Balıkesir, Manisa ve Bursa gibi komşu illerle karşılaştırıldığında sanayi açısından daha sınırlı bir yapıya sahip. Büyük ölçekli sanayi yatırımlarının azlığı, nitelikli ve sürekli istihdam olanaklarını kısıtlıyor. Bu da kentte kişi başına düşen gelirin artmasını zorlaştırıyor. Gelir artışı sınırlıyken yaşam maliyetlerinin yükselmesi, özellikle gençler, dar gelirli aileler ve sabit gelirli emekliler için ciddi bir geçim baskısı yaratıyor.
Emekli ve Memur Kenti Dinamiği Değişti
Balıkesir uzun yıllar boyunca kamu görevlilerinin emekli olduktan sonra yerleştiği, sakin ve güvenli bir şehir olarak bilindi. Bu demografik yapı, kentte tüketim alışkanlıklarını da şekillendirdi. Ancak son yıllarda artan fiyatlar, sabit gelirli emekliler için Balıkesir’i giderek daha pahalı bir kent haline getirdi. Bir zamanlar “emekli dostu şehir” olarak görülen Balıkesir, bugün bu özelliğini tartışmalı hale getirmiş durumda.
Güvenli ve Kolay Yaşam Algısı Neden Zedelendi?
Balıkesir, güvenli şehirler arasında anılan, temposu düşük, yaşamı görece rahat bir kentti. Ancak ekonomik baskılar, kira artışları, temel ihtiyaçlardaki fiyat yükselişleri ve işsizlik sorunu bu algıyı zedeledi. Yaşamın kolaylığı sadece güvenlik ve sakinlikle değil, aynı zamanda ekonomik sürdürülebilirlikle de ölçülüyor. Bu denge bozulduğunda, kentlerin cazibesi hızla azalabiliyor.
Yapısal Sorunlar Görünür Hale Geldi
Balıkesir’de yaşamın zorlaşması, tek başına geçici fiyat artışlarıyla açıklanabilecek bir durum değil. Tarımsal üretim gücü ile tüketici fiyatları arasındaki kopukluk, sanayi ve istihdam eksikliği, gelir düzeyinin yaşam maliyetlerini karşılamakta yetersiz kalması gibi yapısal sorunlar daha görünür hale gelmiş durumda. Balıkesir hâlâ önemli avantajlara sahip bir şehir olsa da, bu avantajların korunabilmesi için ekonomik yapının yeniden dengelenmesi ve yerel halkın alım gücünü artıracak politikaların hayata geçirilmesi gerekiyor.
Aksi halde Balıkesir, “yaşanması kolay şehir” kimliğinden uzaklaşarak pahalı ama gelir üretme kapasitesi sınırlı kentler arasındaki yerini daha da sağlamlaştırabilir.
