Balıkesir’in turizm ve doğa cenneti Ayvalık Adaları Tabiat Parkı, su altındaki eşsiz hazinelerini kaybetme riskiyle karşı karşıya.
İstanbul Üniversitesi tarafından yürütülen kapsamlı araştırma, bölgedeki nadir mercan ormanlarının ve koralijen habitatların; kontrolsüz balıkçılık, kirlilik ve iklim krizi kıskacında olduğunu gözler önüne serdi.
Su Altının Yağmur Ormanları: Ayvalık’ın Mercan Hazinesi
İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nur Eda Topçu Eryalçın ve ekibi, iki yıl boyunca Ayvalık’ın 9 farklı noktasında, 30-42 metre derinliklerde incelemelerde bulundu. Araştırma sonucunda bölgede tam 82 farklı tür tespit edildi.
Neden Önemli?
Ayvalık, Doğu Akdeniz’de nadir görülen gorgon mercan topluluklarına (yumuşak mercanlar) ev sahipliği yapıyor. Bu yapılar sadece görsel bir şölen sunmakla kalmıyor;
- Ekosistemin Temeli: Tıpkı karadaki ağaçlar gibi, diğer canlılar için barınma ve üreme alanı sağlıyor.
- Karbon Yutağı: Atmosferdeki karbonun depolanmasında kritik rol üstleniyor.
- Biyoçeşitlilik Şemsiyesi: Gorgonların yoğun olduğu alanlarda tür çeşitliliği çok daha yüksek ve ekosistem daha dirençli.
Tehdit Büyük: Kağıt Üstünde Koruma Yetmiyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, karadaki sıkı koruma önlemlerinin deniz altında karşılık bulmaması oldu. Doç. Dr. Eryalçın, "Karasal alanda yapılaşma sınırlı, doğa iyi korunuyor. Ancak denizel alan için net bir yönetim planı, denetim ve yaptırım yok" diyerek acı tabloyu özetledi.
Habitatı Boğan 3 Büyük Baskı:
- Sediment (Çökelti) Yükü: Normalde %5-8 seviyelerinde olması gereken tortu miktarı, Ayvalık’ta bu sınırların çok üzerine çıkmış durumda. Kıyı inşaatları (özellikle köprü inşaatları) ve atık sular, habitatın üzerini bir battaniye gibi örterek canlıların nefes almasını engelliyor.
- Yerel Baskılar: Çapa atma, kaçak balıkçılık ve denetimsiz dalış turizmi, yüzlerce yılda oluşan kalkerli yapıları fiziksel olarak tahrip ediyor.
- İklim Krizi ve İlk Toplu Ölümler: Bugüne kadar Batı Akdeniz'de görülen sıcaklık kaynaklı toplu mercan ölümleri, ilk kez Kuzey Ege’de, Ayvalık sularında da kaydedilmeye başlandı.
Kurtuluş Reçetesi: "Yerel Baskıları Durdurun"
İklim değişikliğinin küresel bir sorun olduğunu ancak yerel müdahalelerle ekosistemin direncinin artırılabileceğini belirten Doç. Dr. Eryalçın, çözüm yollarını şöyle sıraladı:
"İklimi doğrudan kontrol edemeyiz ama yerel baskıları azaltabiliriz. Balıkçılık, kirlilik ve sediment yükü düşürülürse, bu ekosistemler iklim stresine karşı daha dirençli hale gelir. İnşaat faaliyetlerinde basit bir 'silt perdesi' (çökelti engelleyici) kullanımı bile büyük yıkımları önleyebilir."
