Bugün Ayvalık, Cunda, Lale, Güvercin ya da Pınar Adası dediğimiz yerlerin geçmişte kullanılan adları oldukça farklıydı.
Paylaşılan tarihi isimler arasında Ayvalık için "Kydonia", Cunda için "Moshonisi", Lale Adası için ise "Kromidonisi" adları yer alıyor.
Ayvalık'ın geçmişi yalnızca taş evlerinde, dar sokaklarında ve tarihi yapılarda yaşamıyor. Bölgenin eski yer adları da kentin çok katmanlı geçmişinden izler taşıyor.
Paylaşılan derlemede Ayvalık'ın eski Rumca/Yunanca adının Kydonia veya Kidonies olduğu belirtiliyor. İsim, "ayva" ve "ayva bahçesi" anlamıyla ilişkilendiriliyor.
Ayvalık'ın adalarında ise bugün kullandığımız isimlerden oldukça farklı adlarla karşılaşıyoruz.
Cunda'nın Eski Adı Moshonisi
Listenin en tanıdık noktası Cunda Adası. Cunda'nın eski isimleri arasında Moshonisi/Moschonisi gösteriliyor ve bu isim "Kokulu Ada" anlamıyla açıklanıyor.
Lale Adası için Kromidonisi/Krommydonisi adı kullanılırken anlamı "Soğan Adası" olarak veriliyor.
Derlemede yer alan diğer bazı eski ada isimleri ise şöyle:
- Kumru Adası: Nisopula / Agios Nikolaos
- Tavuk Adası: Agios Ioannis / Taliani
- Güneş Adası (Büyük İlyosta): Eleos / Lieos
- Maden Adası: Pyrgos / Pordoselene
- Çıplak Ada: Gymno / Chalkis
- Pınar Adası: Moschopoulo / Mosko Pulo
- Poyraz Adası (Yellice): Leia / Lia / Yellice
- Kara Ada: Kalamos
- Yumurta Adası: Aigialonisi
- Balık Adası: Psarianos
- Hasır Adası: Zefyri / Sefiri
- Güvercin Adası: Agios Georgios
- Yelken Adası: Pelagonisi
- Yalnız Ada: Gialonisi
Bu isimlerin bazıları doğrudan adanın özelliğini anlatan karşılıklar taşıyor. Örneğin Kara Ada için verilen Kalamos, "Kamış Adası"; Balık Adası'nın eski adı olarak gösterilen Psarianos ise "Balıkçı Adası" anlamıyla açıklanıyor.
Ayvalık Adalarına "Kokulu Adalar" Deniyordu
Paylaşılan derlemede dikkat çeken bilgilerden biri de adaların topluca kullanılan eski adı.
Buna göre Rumlar Ayvalık adalarına "Moshonisia", yani "Kokulu Adalar" diyordu. Derlemede en büyük iki adanın "Moscho" olarak anılan Cunda ile "Pera Moscho" olarak anılan Pınar Adası olduğu bilgisi de yer alıyor.
Bugün günlük hayatın içinde kullandığımız ada ve yer isimlerinin gerisindeki bu eski adlar, Ayvalık'ın geçmişinde farklı dönemlerden kalan kültürel izleri de hatırlatıyor.
