Türkiye genelindeki bankacılık sisteminde, sessiz sedasız devreye alınan yeni ATM politikası sokak ekonomisinde deprem etkisi yaratıyor.
Bankaların operasyonel maliyetleri düşürmek ve ATM kapasitelerini verimli kullanmak adına attığı adımlar, sokaktaki vatandaşı ve küçük esnafı "madeni ve ufak para" krizinin ortasına itti.
ATM Haznelerinden 50 TL de Çıkarıldı: Taban Limit 100 TL!
Bankalar, nakit talebinin artmasıyla birlikte ATM’lerin fiziki para saklama alanlarını daha büyük kupürlere ayırma kararı aldı. Daha önce 5, 10 ve 20 TL’lik banknotları cihazlardan tamamen temizleyen bankacılık sektörü, son dönemde 50 TL'lik banknotları da sistem dışına itmeye başladı. Birçok ATM'de en düşük para çekme limitinin 100 TL seviyesine sabitlenmesi, günlük nakit akışını doğrudan kilitledi.
Düşük Bakiyeli Vatandaş Kendi Parasına Erişemiyor
Yeni banknot düzenlemesi, makroekonomik tablonun yükünü en çok hisseden dar gelirli kesimi vurdu. Günlük harcamalarını milimetrik hesaplarla yapan;
- Öğrenciler,
- Emekliler,
- Dar gelirli vatandaşlar,
hesaplarında kalan 30-40 TL gibi küçük tutarları ATM'lerden nakit olarak çekemedikleri için mağduriyet yaşıyor. Küçük miktarlı nakde erişimin engellenmesi, günlük yaşam standardını doğrudan aşağı çekiyor.
Sokakta "Para Üstü" Savaşları: Esnaf Bozuk Para Avında
ATM'lerde küçük kupürlerin bulunmaması, nakit ticaretin kalbi sayılan semt pazarlarını, bakkalları, tekel bayilerini ve eczaneleri adeta felç etti. Türkiye gazetesinin derlediği bilgilere göre, piyasada yaşanan nakit krizi sokak ekonomisine şu şekilde yansıyor:
- Pazarlarda Gramaj Tartışması: Özellikle gramaj usulü satılan sebze ve meyvelerde fiyat küsuratları oluştuğunda, pazar esnafı müşteriye para üstü veremiyor. Bu durum tezgah önlerinde sert tartışmalara yol açıyor.
- Güne Para Bozdurarak Başlamak: Küçük esnaf, sabah dükkanını açar açmaz müşteriye para üstü yetiştirebilmek için çevre dükkanlardan veya dolmuş şoförlerinden harıl harıl bozuk para aramaya başlıyor.
- Eczanelerde Küsurat Çıkmazı: İlaç fark ücretleri ve küsuratlı tıbbi malzeme ödemelerinde, bozuk para bulunamaması nedeniyle işletmeler ile vatandaşlar karşı karşıya geliyor.
