Benzin ve motorin fiyatlarında ağustos ayında yaşanan yükselişin enflasyona etkisi tartışılıyor. Ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, akaryakıt fiyatlarındaki artışın ağustos enflasyonuna doğrudan 0,33 puan katkı yapacağını hesapladı. Yılmaz'a göre asıl risk ise artan enerji ve ulaşım maliyetlerinin diğer ürün ve hizmetlerin fiyatlarına yansıması.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 3 Eylül Perşembe günü açıklayacağı ağustos ayı enflasyon verileri beklenirken, akaryakıt fiyatlarında son dönemde yaşanan hızlı yükselişin TÜFE üzerindeki olası etkileri de gündeme geldi.
Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz'ın hesaplamasına göre ağustos ayında ortalama benzin fiyatları bir önceki aya kıyasla yüzde 10,7, motorin fiyatları ise yüzde 14,4 yükseldi.
Yılmaz, bu artışların ağustos ayı tüketici enflasyonuna doğrudan 0,33 puanlık katkı yapacağını belirtti.
Yılın ilk sekiz ayındaki tabloya bakıldığında ise etkinin daha belirgin hale geldiğini ifade eden Yılmaz, ocak-ağustos döneminde motorin fiyatlarının yüzde 47,5, benzin fiyatlarının ise yüzde 33,2 arttığını söyledi.
Ekonomistin hesabına göre akaryakıttaki fiyat artışlarının sekiz aylık enflasyona doğrudan katkısı 1,25 puana ulaştı.
Asıl Risk Akaryakıtın Diğer Fiyatlara Yansıması
Akaryakıt fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisi yalnızca benzin ve motorin pompalarındaki fiyat değişiminden ibaret değil.
Yılmaz'ın dikkat çektiği nokta da burada başlıyor.
Enerji ve akaryakıt maliyetlerinin yükselmesi; taşımacılık, lojistik, üretim ve dağıtım maliyetleri üzerinden farklı ürün ve hizmetlerin fiyatlarına da yansıyabiliyor.
Yılmaz, bu ikincil etkilerin geçmişe göre daha kısa sürede fiyatlara yansıyabileceğini savundu. Fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın hızlanabileceğini belirten ekonomist, daha önce 4-5 ayı bulabilen yansıma süresinin yaklaşık iki aya kadar gerileyebileceği görüşünü dile getirdi.
Yılmaz'ın hesaplamasına göre ağustostaki akaryakıt artışlarının ikincil etkisi 1,33 puana ulaşırsa, doğrudan etkiyle birlikte toplam etki aylık bazda 1,66 puanı bulabilir.
Ekonomist, söz konusu ikincil etkinin iki aya yayılması halinde ise ağustos fiyat artışlarında benzin ve motorinin etkisinin yaklaşık 1 puan civarında gerçekleşebileceğini ifade etti.
Bu rakamların TÜİK tarafından açıklanmış gerçekleşmiş enflasyon katkıları değil, Yılmaz'ın hesaplama ve değerlendirmeleri olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor.
Ağustos Enflasyonu İçin Beklenti Yüzde 1,86
Akaryakıt tartışmalarının yaşandığı dönemde gözler bir yandan da resmi enflasyon rakamlarında.
AA Finans'ın 20 ekonomistle gerçekleştirdiği beklenti anketinde ağustos ayı aylık enflasyon tahminlerinin ortalaması yüzde 1,86 olarak hesaplandı. Ekonomistlerin tahminleri yüzde 1,25 ile yüzde 2,10 arasında değişiyor.
Ortalama tahminin gerçekleşmesi halinde temmuzda yüzde 31,75 olan yıllık enflasyonun yüzde 31,52'ye gerilemesi bekleniyor.
Kesin sonuç ise TÜİK'in 3 Eylül'de açıklayacağı verilerle belli olacak.
Yılmaz, eylül ayı açısından da akaryakıt ve eğitim harcamalarına dikkat çekti. Akaryakıtta vergi düzenlemeleri ve eğitim döneminin başlamasıyla ortaya çıkabilecek fiyat artışlarının eylül enflasyonu üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği görüşünü dile getirdi.
Yıl sonuna ilişkin değerlendirmesinde ise enflasyonun iyi senaryoda dahi yüzde 32'nin üzerinde kalabileceğini öngören Yılmaz, bu tahmininin değişebilmesi açısından enerji maliyetlerindeki seyir ve ekonomi politikalarına duyulan güvenin önemli olacağını ifade etti.
