ABD’de motorinin ulusal ortalama galon fiyatının ilk kez 6 doların üzerine çıkması, küresel enerji piyasalarındaki baskıyı yeniden gündeme taşıdı. 11 Eylül itibarıyla motorinin galonu 6,0556 dolara ulaşırken, Türkiye’deki sürücülerin merak ettiği soru da aynı: ABD’deki bu rekor benzin ve motorin fiyatlarına zam olarak yansır mı?
ABD'de akaryakıt fiyatlarında dikkat çeken yükseliş sürüyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine dayandırılan rakamlara göre dizelin ulusal ortalama fiyatı galon başına 6,0556 dolara çıktı.
Kaynakta verilen rakamlara göre motorin yalnızca bir ay önce 5,3213 dolar, geçen yılın aynı döneminde ise 3,7053 dolar seviyesindeydi. Buna göre dizelin galon fiyatındaki yıllık artış yaklaşık yüzde 63 seviyesine ulaştı.
Bazı eyaletlerde tablo daha da çarpıcı. Kaliforniya'da dizel fiyatları galon başına 8 dolar sınırına yaklaşmış durumda.
Benzinde de yükseliş yaşanıyor. Normal kurşunsuz benzinin ABD genelindeki ortalama galon fiyatı 4,2950 dolara yükselirken, bir hafta önce bu rakam 4,1474 dolar seviyesindeydi.
ABD’deki Rekor Türkiye’de Motorine Zam Getirir mi?
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: ABD'de motorinin pompa fiyatının 6 doları aşması, Türkiye'de motorine otomatik olarak zam yapılacağı anlamına gelmiyor.
Türkiye'deki pompa fiyatları ABD'deki perakende satış fiyatına doğrudan bağlı değil. Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının oluşumunda uluslararası petrol ve ürün fiyatları, döviz kuru, vergiler ile dağıtım ve bayi maliyetleri gibi birden fazla unsur etkili oluyor. EPDK da Türkiye'deki fiili pompa fiyatlarını istasyonlardan gelen veriler üzerinden yayımlıyor.
Dolayısıyla ABD'de dizelin 6 dolar olması tek başına “Türkiye'de motorine şu kadar zam gelecek” sonucunu doğurmuyor.
Asıl dikkat edilmesi gereken, ABD'deki yükselişi ortaya çıkaran küresel enerji koşullarının devam edip etmeyeceği.
Özellikle uluslararası motorin ürün fiyatlarının yükselmesi ve dolar/TL kurundaki hareketlerin aynı yönde ilerlemesi, Türkiye'deki rafineri çıkış ve nihayetinde pompa fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.
Tersi durumda, küresel petrol ve ürün fiyatlarında geri çekilme yaşanması Türkiye'deki fiyat baskısını azaltabilir.
Gözler Petrol ve Dolar Kurunda Olacak
ABD'deki gelişmenin önemli olmasının bir diğer nedeni dizelin yalnızca otomobillerde kullanılan bir yakıt olmaması.
Motorin; yük taşımacılığından tarıma, lojistikten inşaata kadar birçok sektörün temel maliyet kalemlerinden biri. Bu nedenle küresel ölçekte dizel fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, yalnızca akaryakıt istasyonlarını değil taşıma ve üretim maliyetlerini de etkileyebilecek bir gelişme.
AAA'nın ağustos ayındaki değerlendirmelerinde de ABD'deki pompa fiyatlarının ham petrol fiyatlarındaki hareketlerden belirgin biçimde etkilendiği görülüyordu. Kurum, ham petrolün gerilediği dönemlerde pompa fiyatlarının düştüğünü, yeniden yükselişe geçtiğinde ise fiyatların yukarı yöneldiğini bildirmişti.
Türkiye açısından da önümüzdeki günlerde uluslararası petrol ve motorin fiyatları ile dolar/TL kurunun birlikte seyri kritik olacak.
Şu aşamada eldeki bilgilerle Türkiye'de bu gelişmeye bağlı kesinleşmiş yeni bir motorin veya benzin zammından söz etmek mümkün değil. Ancak küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş kalıcı hale gelirse Türkiye'deki akaryakıt fiyatları üzerindeki yukarı yönlü risk de artabilir.
