Adalet sisteminde köklü reformlar yapmayı hedefleyen ve kamuoyunun uzun süredir merakla beklediği 12. Yargı Paketi, resmi olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu.
AK Parti milletvekilleri tarafından titizlikle yürütülen çalışmaların tamamlanmasının ardından, 30 maddeden oluşan yeni kanun teklifinin tüm teknik detaylarını AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu kamuoyuna açıkladı.
Yargı süreçlerini hızlandırmayı, bürokrasiyi azaltmayı ve vatandaşların hak arama özgürlüğünü güçlendirmeyi amaçlayan pakette ezber bozan çok sayıda kritik düzenleme yer alıyor.
Aile Yadigarını Kötü Niyetli Alıcılardan Koruyacak "Miras" Hamlesi
Mülkiyet hakkını korumak ve ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında yaşanan suiistimallerin önüne geçmek için tarihi bir adım atılıyor.
- İlk Satış Sadece Mirasçılara: Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında, birinci açık artırma sadece ve sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.
- Değerinde Satış Güvencesi: Böylece aile yadigarı malların, dışarıdan gelen kötü niyetli müdahalelerle değerinin altında fiyatlara satılması engellenecek. Malın muhammen kıymetinin yüzde yüzü üzerinden öncelikle aile içinde kalması sağlanacak.
"Duruşmalar Arası Süre 3 Ayı Geçemez" Sınırı Geldi
Yargılama süreçlerinin gereğinden fazla uzamasını engellemek amacıyla usul ekonomisine yönelik radikal kararlar alındı:
- Süre Sınırı: Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arasındaki süre kural olarak 3 aydan fazla olamayacak.
- Uzaktan Duruşma Genişletiliyor: Ses ve görüntü nakli yoluyla (SEGBİS/e-Duruşma) duruşmalara katılımın kapsamı genişletilerek ön inceleme duruşmalarının da uzaktan yapılabilmesinin önü açılıyor.
- Yargıtay Sırf Yetki İçin Bozmayacak: İlk derece mahkemelerinin kararları, sırf görev veya yetki kurallarına aykırılık gerekçesiyle Yargıtay tarafından bozulamayacak. Dosyaların mahkemeler arasında gidip gelerek sürüncemede kalması engellenecek.
- Belirsiz Alacak Davası Kalkıyor: Uygulamada büyük tartışmalara neden olan belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırılıyor. Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlara, ıslah hakkını kullanmaksızın tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı tanınıyor.
İdareye Doğrudan İcra Takibi Dönemi Kapanıyor
Devletin üzerindeki gereksiz mali külfetleri önlemek ve kamu kaynaklarını verimli kullanmak adına icra dairelerinin işleyişi değiştiriliyor. Court kararları neticesinde idare aleyhine hükmedilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılması dönemine son veriliyor. Vatandaşların icra takibi başlatmadan önce idareye yazılı başvuru yapması ve hesap numarası bildirmesi zorunlu olacak. İdareye tanınan bir aylık süre içinde ödeme yapılmazsa cebri icra yolu açılacak.
Dijital Veriler ve Genetik İncelemelere Yasal Güvence
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, temel hak ve özgürlükleri ile kişisel verileri koruma altına alan süre sınırları yasal güvenceye kavuşturuluyor:
- Moleküler Genetik Veriler: Beraat veya takipsizlik halinde derhal, diğer hallerde ise 20 yıl sonra Cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilecek.
- Dijital Veriler: Bilgisayar aramalarından elde edilen dijital veriler adli emanette saklanacak, karar kesinleştikten 15 yıl sonra imha edilecek. Vatandaşlar haklı nedenlerin varlığı halinde bu süreleri beklemeden de verilerin silinmesini mahkemeden isteyebilecek.
HAGB Kapsamı Daraltılıyor: İşkence ve Eziyete Geçit Yok!
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesi daha etkin ve hakkaniyetli hale getiriliyor. HAGB hükümleri; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında kesinlikle uygulanmayacak.
Diğer Önemli Düzenlemeler:
- Noterlikte Dijital Dönem: Mahkemeler noter belgelerinin aslını istediğinde noter aslına uygun örneğini saklayıp aslını gönderecek. Elektronik taramalardan hiçbir vergi, harç veya değerli kağıt ücreti alınmayacak.
- Tek Hakimle Çözülecek Davalar: İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletiliyor. Konusu 486 bin Türk Lirası'nı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları artık tek hakim tarafından süratle karara bağlanacak.
- Sabit Yasal Faiz Değişiyor: Miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş faiz ödemelerinde, Merkez Bankası reeskont oranının yüzde seksenini esas alan yeni bir sistem kuruluyor.
