Ünlü Türk YouTuber Ruhi Çenet'in de içinde bulunduğu gemide yaşanan bu vakalar, virüsün yayılımı ve tehlikesi hakkındaki soruları beraberinde getirdi.

Hantavirüs Nedir?

Adını ilk kez izole edildiği Güney Kore’deki Hantaan nehrinden alan Hantavirüs, Bunyaviridae ailesine mensup bir RNA virüsüdür.

• HFRS (Böbrek Sendromu): Asya ve Avrupa'da daha yaygındır, kanamalı ateş ve böbrek yetmezliğine neden olur.

• HPS (Akciğer Sendromu): Amerika kıtasında yaygındır ve ağır solunum yetmezliği ile seyreder.

Nasıl Bulaşır?

Virüsün asıl kaynağı; fare ve sıçan gibi kemirgenlerdir.

1. Hava Yolu: Enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı ve tükürüklerinin kurumasıyla havaya karışan parçacıkların solunması en temel bulaş yoludur.

2. Temas: Virüslü atıklarla kirlenmiş yüzeylere dokunulması ve ardından elin ağız veya burna götürülmesiyle bulaşabilir.

3. İnsandan İnsana Geçiş: Genellikle temasla insandan insana geçmez ancak Dünya Sağlık Örgütü (WHO), nadir durumlarda bu riskin tamamen göz ardı edilemeyeceğini belirtmektedir.

Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?

Virüsün kuluçka süresi genellikle 12 ila 21 gün arasındadır. Belirtiler iki aşamada gelişir:

• Erken Belirtiler: Şiddetli yorgunluk, ateş, kalça ve sırt bölgelerinde kas ağrıları, baş dönmesi, bulantı ve karın ağrısı.

• Geç Belirtiler (4-10 gün sonra): Öksürük, ciddi nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikmesi (ödem) ve böbrek fonksiyonlarında bozulma.

Tedavisi Var mı?

Hantavirüsün şu an için onaylanmış spesifik bir aşısı veya ilacı bulunmamaktadır.

• Destek Tedavisi: Hastaların yoğun bakım ortamında oksijen desteği alması ve sıvı dengesinin korunması hayati önem taşır.

• Diyaliz: Böbrek yetmezliği gelişen vakalarda hemodiyaliz hayat kurtarıcı olabilir.

Kanser hastalarının yaşam kalitesini artıracak bu tarihi dönüşümün detayları şöyle:

• Yeni Yöntem: 14 farklı kanser türünün tedavisinde kullanılan "pembrolizumab" adlı immünoterapi ilacı, artık serum yerine enjeksiyon yoluyla uygulanıyor.

• Süre Devrimi: Daha önce 2 saati bulan hastane mesaisi, kanserin türüne göre 3 haftada bir 1 dakikaya veya 6 haftada bir 2 dakikaya indi.

• Etkili Olduğu Türler: Bu yöntem başta akciğer, meme ve rahim ağzı kanseri olmak üzere toplam 14 kanser türünde etkili oluyor.

• Operasyonel Kolaylık: Steril koşullarda uzun sürede hazırlanan serum torbalarının yerini, uygulamaya hazır enjeksiyonlar aldı. Bu durum eczane ve hastane personelinin iş yükünü önemli ölçüde azaltıyor.

Uzmanlar: "Kanserle Mücadelede Can Simidi"

İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanı Wes Streeting, hızlı tedavinin hastaların iyileşme sürecine hem psikolojik hem de fiziksel olarak büyük katkı sağladığını vurguladı. NHS yetkilileri ise bu adımı sağlık kaynaklarının verimli kullanılması adına bir "modernizasyon" ve hastalar için "can simidi" olarak nitelendiriyor.

Çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor, fark edildiğinde ise geç kalınmış olabiliyor… Üstelik öyle yaygın ki, dünyada 2 milyonun üzerinde, ülkemizde ise her yıl yaklaşık 40 bin kişi bu hastalıkla tanışıyor. Uzmanlar, akciğer kanserinin hem dünyada hem de Türkiye’de en sık görülen ve en ölümcül kanser türleri arasında yer aldığını vurguluyor. Peki, bu hastalığı önlemenin ya da ölümcül hastalıklar listesinde daha alt sıralara geriletmenin mümkün olduğu yeni tedavi yöntemleri yok mu? Elbette var! Günümüzde geliştirilen tanı yöntemleri ve kişiye özel tedavi yaklaşımları sayesinde akciğer kanserinde umut her geçen gün artıyor. Bu umuda dair bilinmesi gerekenleri aktarmak için Acıbadem Maslak Hastanesi’nde “Akciğer Kanserinde Farkındalık ve Umut” söyleşisi düzenlendi. Etkinlikte multidisipliner bakış açısıyla Acıbadem Maslak Hastanesi uzmanları; Prof. Dr. Ömer Fatih Ölmez, Prof. Dr. Enis Özyar, Prof. Dr. Erkan Kaba, Prof. Dr. Tevfik Fikret Çermik ve Dr. Burcu Babaoğlu Karan hastalığa dair en güncel gelişmeleri paylaşarak erken teşhisin ve doğru tedavi planlamasının hayati önemine vurgu yaptılar.

Etkinliğin dikkat çekici konuklarından biri, “Yeraltı” dizisindeki performansıyla geniş kitlelerin beğenisini kazanan oyuncu Sevil Akı oldu. Akı, söyleşide yer alarak farkındalığın önemine dikkat çekti ve bir hasta yakını olarak annesinin umut dolu, hastalıkla büyük mücadelesini içeren öyküsünü paylaştı.

“Kanser tedavi sürecinin bir puzzle gibi düşünülmesi gerektiğini vurgulayan etkinliğin moderatörü Sağlık İletişimcisi Seral Çelik, “Bu etkinlikte multidisipliner yaklaşımla akciğer kanseri hakkında önemli bilgiler alacağız. Kanserin tanı ve tedavisinde görev yapan sayısız uzman ve sağlık personeli var. Her biri çok önemli rol üstleniyor. Tanı ve tedaviyi bir puzzle gibi düşünürsek, parçalar bir araya geldiğinde hasta için en iyi ve en uygun tedavi uygulanabiliyor” dedi.

Sigara en büyük risk faktörü!

Akciğer kanserinin en önemli nedeninin sigara ve tütün ürünleri olduğunu vurgulayan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Burcu Babaoğlu Karan, özellikle son yıllarda gençler arasında artan kullanımın ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Elektronik sigara gibi alternatif ürünlerin de sanıldığı kadar masum olmadığını ifade eden Karan, bu ürünlerin de akciğer sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti. Akciğer kanseri vakalarının yüzde 80’inin tütün kullanımına bağlı olduğunu anlatan Dr. Babaoğlu Karan, yüzde 20’sinin ise mesleki, asbest vb. nedenlerden geliştiği bilgisini verdi. Akciğer kanserinin çoğu zaman erken dönemde belirti vermediğine dikkat çeken Karan, bu nedenle risk grubundaki bireylerin, özellikle 50 yaş üzerinde ve en az 20 yıl günde bir paket sigara içmiş kişilerin her yıl düzenli kontrol yaptırmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Düşük doz radyasyonla yapılan BT çekimlerinin hastalığın erken tanısında çok önemli olduğunu belirtti.

Görüntüleme yöntemleri hayat kurtarıyor

Nükleer Tıp Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Fikret Çermik, akciğer kanserinde doğru evrelemenin tedavi sürecinin temelini oluşturduğunu belirterek PET-CT’nin bu noktada kritik rol oynadığını ifade etti. Prof. Dr. Çermik, “PET-CT sayesinde tümörün yalnızca varlığı değil, aynı zamanda vücuttaki yayılımı ve biyolojik davranışı da detaylı şekilde değerlendirilebiliyor. Bu sayede hastalığın hangi evrede olduğu net olarak ortaya konulabiliyor ve en uygun tedavi planı oluşturulabiliyor. Aynı zamanda tedaviye verilen yanıt da değerlendirildiğinden gereksiz cerrahi girişimlerin önüne geçilebiliyor” dedi.

Cerrahi, erken evrede en etkili yöntem

Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erkan Kaba ise akciğer kanserinde erken teşhisin cerrahi başarıyı doğrudan etkilediğini ifade ederek, sözlerine şöyle devam etti: “Özellikle erken evrede teşhis konulan hastalarda cerrahi müdahale ile yüksek başarı oranları elde edilebiliyor. Ayrıca cerrahi yöntemler de hızla gelişiyor. Bu yöntemlerden en yenisi olan robotik cerrahi sayesinde göğüs bölgesi tamamen açılmadan, küçük kesilerle ameliyatlar yapılabiliyor. Robotik cerrahi zor ameliyatları daha kolay yapmamıza yardımcı olmakla beraber, hastaların daha hızlı iyileşmesine ve günlük yaşamlarına daha kısa sürede dönmesine yardımcı oluyor.”

Kişiye özel tedavi dönemi

Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Ömer Fatih Ölmez, akciğer kanseri tedavisinde son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşandığını belirtti. Artık her hastaya aynı tedavinin uygulanmadığını, tümörün genetik ve moleküler özelliklerine göre kişiye özel tedavi planlarının oluşturulduğunu ifade etti. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapinin, özellikle uygun hastalarda oldukça başarılı sonuçlar verdiğini belirten Ölmez, bu yaklaşımların akciğer kanseri hastalarının yaşam süresi ve yaşam kalitesini artırdığını söyleyerek “Doğru hastaya doğru tedaviyi uygulamak çok önemli” dedi.

Hassas ve hedefe yönelik ışın tedavisi

Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Enis Özyar, akciğer kanseri tedavisinde multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekerek, şunları söyledi: “Halk arasında ışın tedavisi olarak bilinen radyoterapide amaç, ameliyat edilemeyen tümörleri ışınlar aracılığıyla yok etmek ya da küçültmektir. Özellikle tıbbi nedenlerle ameliyat olamayacak hastalarda radyoterapi çok etkili bir tedavi seçeneğidir. Radyoterapi yöntemleri de gelişmekte ve giderek etkinliği artmaktadır. Gelişen teknoloji sayesinde daha hassas ve hedefe yönelik tedavi yapılabilmektedir. Bu sayede yan etkiler azalmakta ve tedavi başarısı artmaktadır.”

Sevil Akı: “Tünelin ucunda hep bir ışık oldu”

Etkinliğe katılan, Yeraltı dizisiyle seyircinin gönlünde taht kuran oyuncu Sevil Akı ise hasta yakını olarak yaşadığı süreci paylaşarak, kanserle mücadelenin sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik bir süreç olduğunu vurguladı ve şunları söyledi: “Anneme 8 yıl önce akciğer kanseri tanısı kondu. İlk ameliyatından 4 yıl sonra hastalığı nüks etti ve tekrar ameliyat oldu. Geçen yıl yeni bir nüks oldu ve şimdi ilaç tedavisiyle mücadelemize devam ediyoruz. İkinci nükste çok panik olduk. Ancak ilaçların ve çeşitli tedavi yöntemlerinin gelişmiş olması sayesinde farklı tedavi seçeneklerimiz oldu. Yani tünelin ucunda hep bir ışık vardı. Gerçekten hiçbir şey çözümsüz değil. Güvendiğiniz doktorlar size o ışığı gösteriyor. Annem tanı aldığı andan itibaren hayata tutundu ve bu hastalıkla mücadele ediyor. Biz de hasta yakını olarak onunla birlikte mücadele ediyoruz. Bizim hikayemiz umut dolu bir hikaye. Hâlâ umutluyuz, hâlâ mücadele ediyoruz. Kanser tedavi süreci inişli çıkışlı bir yolculuk. Birbirimize güç vererek, umutla ilerliyoruz.” Doğru bilgiye ulaşmanın ve güçlü bir destek sistemine sahip olmanın bu süreçte büyük önem taşıdığını ifade eden sanatçı Sevil Akı, umudun hastaların tedaviye tutunmasında önemli bir rol oynadığını belirtti. Farkındalık çalışmalarında kendi deneyimini paylaşarak başkalarına da umut olmak istediğini dile getirdi.

Çin'de aldıkları üst düzey eğitimin ardından Balıkesir'e dönen beyin cerrahisi ekibi, AUSS (Arthroscopic Uniportal Spine Surgery) adı verilen ileri teknoloji kapalı omurga cerrahisini üniversite hastanesinde başarıyla uygulamaya başladı.

Omurga Cerrahisinde "Çin Modeli" Balıkesir’de: Sadece 1 Santimetreyle Şifa

BAÜN Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. Hüseyin Utku Adilay, Doç. Dr. Salim Katar ve Dr. Öğr. Üyesi Adil Can Karaoğlu, Çin’de düzenlenen ve Türkiye’den sadece 8 hekimin kabul edildiği elit eğitim programını başarıyla tamamladı. Professor Song En eşliğinde alınan bu eğitimle, Balıkesir Üniversitesi Hastanesi artık dünyadaki sayılı merkezlerden biri haline geldi.

📋 AUSS Tekniğinin Hastaya Sağladığı 5 Kritik Avantaj:

1. Mikro Kesi: Ameliyat sadece 1 cm'lik tek bir kesi ile gerçekleştiriliyor.
2. Sıfır Doku Hasarı: Yüksek teknolojik görüntüleme sayesinde sinir dokularına zarar verilmeden işlem yapılıyor.
3. Hızlı İyileşme: Ameliyat sonrası ağrı minimuma inerken, hasta kısa sürede ayağa kalkıp işine dönebiliyor.
4. Vida Gereksinimi Azalıyor: Klasik açık cerrahide kullanılan vidalama işlemlerine uygun vakalarda gerek kalmıyor.
5. Bilateral Erişim: Tek delikten omurganın iki seviyesine birden müdahale edilebiliyor.

"Balıkesir, Endoskopik Cerrahinin Üssü Oluyor"

Balıkesir Üniversitesi’nin bu hamlesi, şehri "sağlık turizmi" ve "bilimsel eğitim" rotasında uluslararası bir noktaya taşıyor. Çinli profesör Song En’in Balıkesir için yaptığı "Türkiye’deki önemli merkez olma potansiyeli" vurgusu boşuna değil. Kasım 2026’da düzenlenecek olan uluslararası sempozyum ile BAÜN, sadece hastaları iyileştirmekle kalmayacak, aynı zamanda diğer cerrahlara bu tekniği öğreten bir akademi kimliği kazanacak. Balıkesir halkı için bu gelişme, İstanbul veya Ankara’daki büyük hastanelere gitmeye gerek kalmadan dünya standartlarında tedaviye kendi şehirlerinde ulaşabilmeleri anlamına geliyor.

Sinsi ilerleyişi ve grip ile karıştırılan belirtileriyle bilinen bu zoonotik (hayvandan insana geçen) hastalık, toplum sağlığını tehdit etmeye devam ediyor.

Brusella Nedir? Sinsi Bakterinin Yolculuğu

Tıbbi adıyla Bruselloz, başta koyun, keçi, sığır ve manda gibi çiftlik hayvanlarından insanlara bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondur. Bu bakteriler, hayvanların sütünde, etinde ve vücut sıvılarında barınır. Özellikle Balıkesir gibi hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde, çiğ süt ve ürünleri üzerinden bulaşma riski en üst seviyededir.

Brusella Nasıl Bulaşır?

• Pastörize Edilmemiş Ürünler: Kaynatılmamış süt, taze peynir (bekletilmemiş), dondurma ve tereyağı tüketimi en yaygın bulaşma yoludur.
• Doğrudan Temas: Hayvanın kanı, dokusu veya sıvısıyla (doğum, kesim vb.) temas eden yara veya kesikler.
• Hava Yolu: Ahır veya mezbaha gibi alanlarda havada asılı kalan bakterilerin solunması.

Belirtileri Tanıyın: "Grip miyim, Brusella mı?"

Brusella, semptomları nedeniyle sık sık ağır bir griple karıştırılabilir. Ancak en tipik özelliği, küf kokulu terleme ve tekrarlayan ateştir.

En Yaygın Belirtiler:

1. İnatçı Ateş: En belirgin semptomdur.
2. Küf Kokulu Terleme: Özellikle geceleri artar.
3. Eklem ve Kas Ağrıları: Bel, diz ve kalçada şiddetli sızılar.
4. Kronik Yorgunluk: Fiziksel zayıflık ve tükenmişlik hissi.
5. İştahsızlık ve Kilo Kaybı: Mide rahatsızlıkları eşlik edebilir.

Önemli Not: Eğer tedavi edilmezse hastalık kronikleşerek omurga iltihabı (artrit) ve depresyon gibi kalıcı hasarlara yol açabilir.

Teşhis ve Tedavi Süreci

Hastalık grip benzeri seyrettiği için teşhis aşamasında fiziksel muayene kritik önem taşır. Uzman doktorlar (Enfeksiyon Hastalıkları birimi) karaciğer ve dalak şişmesi gibi bulguları inceler.

• Tanı: Kan ve idrar tahlillerinin yanı sıra, kesin sonuç için kemik iliği kültürü veya MR gibi ileri tetkikler istenebilir.
• Tedavi: Brusella’nın temel düşmanı antibiyotiklerdir. Tedavi genellikle 6-8 hafta sürer. Hastalığın nüksetmemesi (tekrarlamaması) için ilaçların düzenli kullanımı hayati önem taşır.

"Camları Kapatın, Sütü Kaynatın": Korunma Yolları

İnsanlar için henüz bir aşısı bulunmayan Brusella’dan korunmanın tek yolu hijyen ve dikkatli tüketimdir.

• Süt Ürünlerine Dikkat: Asla çiğ süt tüketmeyin. Peynir alırken "pastörize sütle yapıldığından" emin olun.
• Eti İyi Pişirin: Az pişmiş veya çiğ et tüketiminden kaçının.
• Hijyen Şart: Hayvanlarla temas eden meslek grupları (kasaplar, veterinerler, çiftçiler) mutlaka eldiven ve koruyucu kıyafet kullanmalıdır.
• Aşılama: Hayvanların aşılanması, insanlara bulaş zincirini kıran en önemli adımdır.

Balıkesir'de test yaptıran 12 veteriner hekimden 10’unun sonucunun pozitif çıkması, şehirdeki halk sağlığı ve mesleki risk tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

[related-posts id="493082" color="bg-dark"][/related-posts]

Balıkesir’de Veteriner Hekimlere Brusella Şoku: 12 Testin 10’u Pozitif!

Balıkesir, Afyonkarahisar ve İstanbul illerinde görev yapan veteriner hekimler arasında yapılan taramalar, sarsıcı bir tabloyu ortaya koydu. Balıkesir’de test yaptıran meslektaşlarımızın yüzde 83'ünde Brusella bakterisi tespit edildi. Daha da ürkütücü olanı ise, pozitif çıkan bazı hekimlerin hiçbir belirti göstermemesi; bu durum hastalığın "sinsi" bir şekilde ilerlediğini kanıtlıyor.

📢 Veteriner Hekim-Sen’den Bakanlığa "Tarama" Çağrısı

Sendika, Tarım ve Orman Bakanlığına seslenerek acil önlem alınmasını istedi:

• Sistematik Tarama: Tarama işlemleri yerinde, toplu ve düzenli bir sistemle yapılmalıdır.
• Tüm Personele Test: Sadece hekimler değil; veteriner sağlık teknisyen ve teknikerleri de vakit kaybetmeden teste tabi tutulmalıdır.
• Tazminat ve Fiili Hizmet Zammı: Elde edilen veriler, açılan "fiili hizmet zammı" davası ve meslek hastalıkları kapsamındaki tazminat çalışmalarında delil olarak kullanılacak.

Brusella Nedir? Balıkesir İçin Neden Kritik?

Hayvanlardan insanlara bulaşan zoonotik bir enfeksiyon olan Brusella, Balıkesir gibi hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu illerde en büyük mesleki risklerden biri.

• Bulaşma Yolları: Çiğ süt/peynir tüketimi, enfekte hayvanın sıvısıyla temas veya havadaki bakterinin solunması.
• Semptomlar: Yüksek ateş, eklem ve kas ağrısı, kilo kaybı ve halsizlik. Ancak Balıkesir’deki vakalarda görüldüğü üzere, hastalık bazen hiçbir belirti vermeden de ilerleyebiliyor.

"Görünmez Tehlike Mandıralarda"

Balıkesir’deki veteriner hekimlerin karşı karşıya kaldığı bu durum, aslında buzdağının sadece görünen kısmı. 12 kişiden 10’unun pozitif çıkması, bölgedeki hayvan varlığında Brusella yaygınlığının ne boyutta olduğunun en net göstergesidir. Veteriner hekimler, toplum sağlığı için en ön safta savaşırken kendileri "meslek hastalığı" kurbanı oluyorlar. Belirti göstermeyen vakalar, teşhis konulmadığı takdirde kronikleşerek kalıcı eklem hasarlarına ve organ yetmezliklerine yol açabilir. Siyasi iktidarın, hayvancılığın başkenti Balıkesir’deki bu alarm zillerini duyup, veteriner hekimleri "fiili hizmet zammı" kapsamına alması artık bir tercih değil, zorunluluktur.

Resmi Gazete’de bugün yayımlanan "Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", aile sağlığı merkezlerinde (ASM) çalışan hekimleri şoke etti.

Yeni düzenlemeye göre, aile hekimlerinin yetersiz kalan ödenekler nedeniyle kendi paralarıyla satın aldıkları malzemeler artık "kamu malı" statüsüne geçiyor.

Hekimler Kendi Malı Üzerinde Hak İddia Edemeyecek

Yönetmelik değişikliğiyle birlikte, ASM'lerdeki demirbaş düzenlemesi yeniden şekillendi. Bundan böyle:

• Aile hekiminin kendi bütçesiyle aldığı cihaz ve malzemeler kamu malı sayılacak.

• Hekim, bu malzemeler üzerinde hiçbir hak iddiasında bulunamayacak.

• Bu malzemelerin devri veya başka bir yere taşınması mümkün olmayacak.

  ---

Sendikalardan Sert Tepki: "Bu Bir Haksızlıktır"

Düzenlemeye ilk tepki sağlık sendikalarından geldi. AHESEN Genel Başkanı Dr. Ahmet Kandemir, bir malzemenin kamu malı sayılabilmesi için Bakanlık tarafından alınması ve resmi kayda geçmesi gerektiğini vurguladı.

Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi ise durumu şu sözlerle eleştirdi:

"Bakanlık malzemeleri bize aldırıyor, sonra da 'bunları bir yere götüremezsiniz' diyor. Biz, tıbbi cihazların devlet tarafından karşılandığı, altyapısı hazır binalarda çalışmak istiyoruz."

---

HYP Çıkmazı: "Sigorta Şirketlerine Veri mi Hazırlanıyor?"

Mehlepçi, Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden yapılan veri girişlerinin de hekimler için büyük bir tazminat riski taşıdığını iddia etti. Bu sistemin ileride özel sağlık sigortası primlerini artırmak için bir veri havuzu olarak kullanılabileceği endişesini dile getiren Mehlepçi, "Hem hastalar hem de biz bu havuzda boğulacağız" dedi.

Yönetmelikte Başka Neler Var?

Yalnızca demirbaşlar değil, yönetmelikle birlikte şu alanlarda da düzenlemeye gidildi:

• Esnek Mesai: Uygulama esasları yeniden belirlendi.

• Kamera Zorunluluğu: ASM’lerde kamera sistemi bulundurulması zorunlu hale getirildi.

• Uzaktan Sağlık Hizmeti: Dijital sağlık hizmetlerinin çerçevesi genişletildi.

Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme sadece hız değil, aynı zamanda hayat kurtaran bir doğruluk payı getiriyor. Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Ali Ataş ve Endüstri Mühendisi Büşra Ataş'ın geliştirdiği EndoC (Endocrine Calculator), sağlıkta dijital dönüşümün en somut örneklerinden biri olarak yayına girdi.

Dakikalar Süren Hesaplamalar Saniyeye İndi!

Pediatrik endokrinoloji branşında hekimlerin her hasta için tek tek yaptığı karmaşık medikal hesaplamalar, artık www.endoc.com.tr üzerinden tek tıkla yapılabiliyor. Platformun temel amacı; yoğun poliklinik ortamında hekimin iş yükünü hafifleterek, kazandığı zamanı doğrudan "hastasına ayırmasını" sağlamak.

"Amacımız Hekimin Klinik Karar Sürecini Desteklemek"

Projenin mimarlarından Doç. Dr. Ali Ataş, platformun önemini şu sözlerle vurguladı:

"EndoC sadece bir hesap makinesi değil, bilimsel veriler ışığında hazırlanmış pratik bir rehberdir. Hekimlerin kazandığı bu zaman; daha fazla iletişim, daha dikkatli değerlendirme ve daha nitelikli bir sağlık hizmeti olarak hastaya geri dönecektir."

---

EndoC Neler Sunuyor? (Zengin Modül Altyapısı)

Platform, çocuk sağlığına dair en kritik hesaplamaları tek çatı altında topluyor:

• Pediatrik Oksoloji: Çocuklarda hedef boy, büyüme hızı ve vücut kitle indeksi hesaplamaları.

• Kemik Yaşı Analizi: Greulich & Pyle atlası ve Bayley & Pinau yöntemine göre erişkin boy tahmini.

• Hormon ve İlaç Dozajı: Büyüme hormonu doz hesaplama ve IGF-1 SDS değerleri.

• Metabolik Veriler: İnsülin rezistans indeksleri, günlük kalori ve sıvı ihtiyacı takibi.

• Kritik Değerler: Tansiyon SDS, elektrolit düzeltme ve serum ozmolarite hesaplamaları.

  ---

  

İlk olarak Güney Afrika’da tespit edilen, ardından ABD ve Avrupa ülkelerinde hızla yayılan bu varyant, adını toprağın altında uzun süre uykuda kaldıktan sonra aniden uyanıp yayılan ağustos böceklerinden alıyor.

Cicada (BA.3.2) Varyantı Nedir? Neden Farklı?

Cicada varyantı, baskın olan diğer alt türlere kıyasla 70 ila 75 arasında daha fazla mutasyona uğramış genetik diziye sahip. Bu durum, virüsün bağışıklık sistemini "atlatma" ve hücrelere daha kolay tutunma potansiyelini artırıyor. Bilim insanları, varyantın "ateş böceği" gibi aniden parlama ve hızla yayılma eğiliminde olduğu konusunda uyarıyor.

Cicada Varyantı Belirtileri Nelerdir?

Cicada varyantının semptomları büyük oranda Omicron ve diğer alt varyantlarla benzerlik gösteriyor. En sık rapor edilen belirtiler şunlar:

• Şiddetli Boğaz ve Baş Ağrısı: En baskın semptomlar arasında.
• Ateş ve Kuru Öksürük: Vücudun enfeksiyona verdiği ilk tepkiler.
• Kas ve Eklem Ağrıları: Yoğun yorgunluk hissiyle birlikte görülüyor.
• Nefes Darlığı: Özellikle risk grubundaki kişilerde dikkat edilmesi gereken bir belirti.
• Sindirim Sorunları: Mide bulantısı ve enerji düşüklüğü.
• Tat ve Koku Kaybı: Diğer varyantlara göre daha az olsa da hala görülebiliyor.

Tehlikeli mi? Tedavisi Var mı?

Şu anki verilere göre Cicada varyantı, "daha ölümcül" veya "daha yüksek riskli" olarak sınıflandırılmış değil. Hastalığın seyrinin önceki varyantlardan daha ağır olduğuna dair bilimsel bir kanıt henüz bulunmuyor. Spesifik bir tedavisi olmayan Cicada için uzmanlar; dinlenme, bol sıvı tüketimi ve doktor kontrolünde antiviral ilaç kullanımını öneriyor.

Korunma Yolları

Yeni varyanttan korunmak için bildiğimiz önlemler hala geçerli:

1. Hatırlatma dozlarını (aşı) ihmal etmemek.
2. Kapalı ve kalabalık alanlarda maske kullanımına geri dönmek.
3. El hijyenine dikkat etmek ve kapalı ortamları sık sık havalandırmak.

Yağlı Karaciğer Hastalığı Sessizce İlerliyor

Son yıllarda obezite, insülin direnci ve sağlıksız yaşam alışkanlıklarının artmasıyla birlikte yağlı karaciğer hastalığı Türkiye’de hızla yaygınlaşıyor. Uzmanlara göre hastalık artık her 3 kişiden birinde görülüyor. En büyük tehlike ise karaciğerin, hasarın yüzde 80’ine kadar belirti vermeden süreci ilerletebilmesi.

Acıbadem Bakırköy Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Ümit Ünal, birçok kişinin hastalığı fark ettiğinde geç kalmış olduğunu belirterek önemli uyarılarda bulundu.

“Karaciğer Detoksu” Yanılgısı Tehlike Saçıyor

Toplumda yaygın olan “karaciğer detoksu” uygulamalarına dikkat çeken Prof. Dr. Ünal, bu tür yöntemlerin masum olmadığını vurguladı. Özellikle içeriği ve dozu belirsiz bitkisel ürünlerin ciddi karaciğer hasarına yol açabileceğini belirten Ünal, “Karaciğerin ekstra detoksa ihtiyacı yoktur. Doğru yaşam alışkanlıklarıyla zaten kendini yenileyebilir” dedi.

Karaciğere Zarar Veren 5 Kritik Hata

Uzmanlara göre günlük hayatta sık yapılan bazı hatalar, fark edilmeden karaciğerde kalıcı hasara neden olabiliyor:

1. Şok diyetlerle hızlı kilo vermek
Çok düşük kalorili diyetler ve kısa sürede verilen kilolar, karaciğerde yağ birikimini artırıyor. Haftada 1–1.5 kilogramdan fazla kilo kaybı karaciğeri strese sokarak hastalığın ilerlemesine neden olabiliyor.

2. Egzersizi ihmal etmek
Sadece diyet yapmak kas kaybına yol açarken, metabolizmayı da olumsuz etkiliyor. Düzenli yürüyüş gibi egzersizler, insülin direncini azaltarak karaciğer yağlanmasını önlemede önemli rol oynuyor.

3. Aşırı meyve tüketimi
Faydalı olduğu düşünülen meyveler, fazla tüketildiğinde içerdiği fruktoz nedeniyle karaciğer yağlanmasını artırabiliyor. Özellikle meyve suyu gibi liften arındırılmış tüketim, riski daha da büyütüyor.

4. “Bitkisel zararsızdır” düşüncesi
Kontrolsüz kullanılan bitkisel ürünler, karaciğer için ciddi toksik etki oluşturabiliyor. Literatürde bu ürünlere bağlı akut karaciğer yetmezliği ve nakil gerektiren vakalar bulunuyor.

5. Alkolün zararsız olduğuna inanmak
Alkol, karaciğerde inflamasyonu artırarak yağlanmanın siroza dönüşme riskini yükseltiyor. Özellikle karaciğer yağlanması olan kişilerde az miktarda alkol bile hastalığın seyrini hızlandırabiliyor.

Erken Önlem Hayat Kurtarıyor

Uzmanlar, erken dönemde yapılacak basit yaşam tarzı değişiklikleriyle yağlı karaciğer hastalığının önlenebileceğini vurguluyor. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz, bilinçli ürün kullanımı ve alkolden uzak durmak karaciğer sağlığını korumanın temel adımları arasında yer alıyor.

Sağlıklı bir karaciğer için “doğal” olduğu iddia edilen yöntemler yerine bilimsel ve kontrollü yaklaşımların tercih edilmesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.

Pandeminin etkileri azalmış olsa da, virüsün evrimi sürüyor. Bilim insanları, Omicron ailesinin yeni bir üyesi olan BA.32 varyantının, bağışıklık sisteminden kaçma yeteneğinin daha yüksek olabileceği konusunda endişeli.

BA.32 Varyantının Belirtileri ve Özellikleri

Henüz çok yeni olan bu varyantla ilgili klinik veriler toplanmaya devam ederken, öne çıkan bulgular şunlar:

• Yüksek Bulaş Hızı: Mevcut varyantlara oranla çok daha kısa sürede daha fazla kişiye bulaşabildiği gözlemleniyor.

• Belirtiler: Şiddetli boğaz ağrısı, yoğun halsizlik, öksürük ve burun akıntısı gibi klasik Omicron belirtileri bu varyantta da baskın. Ancak bazı vakalarda sindirim sistemi şikayetlerinin de eşlik ettiği rapor ediliyor.

• Aşıların Etkisi: Mevcut hatırlatma dozlarının ağır hastalığı önlemede hala etkili olduğu, ancak enfeksiyon kapma riskinin bu varyantla birlikte bir miktar arttığı ifade ediliyor.

Uzmanlardan "Hatırlatma Dozu" Çağrısı

Sağlık uzmanları, özellikle risk grubundaki bireylerin (yaşlılar ve kronik hastalar) güncel varyantlara göre güncellenmiş aşılarını ihmal etmemesi gerektiğini vurguluyor. Kapalı ve kalabalık alanlarda maske kullanımı, BA.32'nin yayılımını yavaşlatmak için yeniden tavsiye listelerine eklenmeye başladı.

Bipolar bozukluğun, depresyon ve mani dönemlerinin birbirini izlediği iki uçlu bir hastalık olduğunu belirten uzmanlar, toplumda görülme sıklığının son yıllarda artma eğiliminde olduğuna dikkat çekiyor.

Hastalık genellikle anksiyete, madde kullanımı ve metabolik sorunlarla birlikte görüldüğünü ifade eden Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Bipolar bozukluğun toplumda görülme sıklığında son yıllarda bir artma eğilimi söz konusu. Bu artışta, antidepresan ve stimülan (uyarıcı) ilaçların kullanımının büyük bir rolü olduğu düşünülüyor.” dedi. Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yükün oldukça etkili olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Kesebir, bozukluğun döngüsel ritimlere karşı da hassas olduğunu aktardı. Prof. Dr. Kesebir ayrıca, tedavinin akut dönem ve koruyucu dönem olarak ikiye ayrıldığını, koruyucu tedavide psikoeğitimin çok önemli olduğunu vurguladı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Sermin Kesebir, 30 Mart Dünya Bipolar Günü kapsamında bipolar bozukluğun belirtileri, eşlik eden rahatsızlıkları, döngüsel hassasiyetleri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.

Bipolar bozukluk, depresyon ve mani dönemlerinden oluşuyor!

Bipolar bozukluğun, yineleyen depresyon dönemleri ile bu durumun tam zıttı olan hipomani ve mani dönemlerinin birbirini izlediği iki uçlu bir tablo olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Depresyon sürecinde çökkün bir duygu durum, psikomotor aktivitede azalma; özsaygı, uyku, iştah ve cinsel istekte belirgin değişiklikler ile bilişsel işlevlerde gerileme görülür. Bu durumun bir adım ötesinde değersizlik ve yetersizlik hisleri, daha ileri aşamalarda ise suçluluk duygusu ve intihar düşünceleri tabloya eşlik edebilir.” dedi.

Hipomanik veya manik dönemlerin depresyondan farkına değinen Prof. Dr. Kesebir, “Bu dönemler depresyonun tam zıttı özellikler taşır; özgüvende, enerjide ve psikomotor aktivitede ciddi bir artış yaşanır. Uyku ihtiyacının azalmasıyla birlikte seyreden bu ataklar, klasik bir bipolar bozukluk döngüsü içerisinde depresyon dönemlerini takip eder.” şeklinde konuştu.

Bipolar bozukluk eş tanı açısından zengin bir hastalıktır!

Bipolar bozukluğun toplumda görülme sıklığının yaklaşık yüzde 1 civarında olduğunu dile getiren Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Ancak son yıllarda bir artma eğilimi söz konusudur. Bu artışta, antidepresan ve stimülan (uyarıcı) ilaçların kullanımının büyük bir rolü olduğu düşünülmektedir.” dedi.

Bu bozukluğa sıklıkla eşlik eden diğer rahatsızlıklardan bahseden Prof. Dr. Kesebir, şunları söyledi:

“Bipolar bozukluk eş tanı açısından zengin bir hastalıktır; anksiyete (kaygı) bozuklukları, alkol ve madde kullanım bozuklukları sıklıkla beraber görülür. Son yıllarda daha sıklıkla gördüğümüz bir metabolik sendrom da eşlik ediyor. Başlangıçta ilaç yan etkisi gibi tanımlandıysa da bir eş tanı olarak ele alıyoruz. Glukoz metabolizması bozuklukları, kalp-damar-beyin hastalıkları ve kan yağlarında düzensizlik, ürik asit metabolizmasında düzensizlik ve bir takım kan parametrelerinde düzensizlikle karakterizedir.”

Bipolar bozukluk döngüsel ritimlere karşı çok hassas!

Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yükün oldukça etkili olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Aile öyküsünde genellikle başka bireylerde de bu tanıya rastlanır.” dedi.

Bozukluğun ayrıca döngüsel ritimlere karşı çok hassas olduğuna da işaret eden Prof. Dr. Kesebir, “Kendi içinde depresyon ve mani dönemlerinin bir seyri olmakla birlikte mevsim geçişleri, uyku düzenindeki bozulmalar, kadınlarda adet döngüsü değişiklikleri, menarş yaşı, menopoz yaşı, döngüsel ritimlerle ilişkili bir ve hatta iklim/coğrafya değişiklikleri klinik tabloyu doğrudan etkileyebilir.” açıklamasını yaptı.

Akut dönemde farklı tedavi yöntemleri uygulanabiliyor!

Bipolar bozukluk tedavisinin ikiye ayrılabileceğini aktaran Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Akut dönem (hastalık dönemi) tedavisi ve koruyucu tedavi. Çünkü bipolar hastalarımız hastalık dönemleri dışında sağlıklı bireyler ve pek çoğumuzdan daha yaratıcılar; dolayısıyla iyi bir tedaviyle hayatı işlevsel olarak kotarabiliyorlar.” dedi.

Akut dönem tedavisinin hastalık belirtilerinin tedavisi olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kesebir, bu dönemde farmakolojik ajanlar, psikoterapi ve gerekirse somatik tedaviler olduğu; transkranial manyetik uyarı ya da elektrokonvulsif tedavi gibi seçeneklerin uygulanabildiği bilgisini paylaştı.

Koruyucu tedavide psikoeğitim olmazsa olmaz!

Koruyucu tedavinin ise hastalık dönemlerinin yinelemesini önlemeye yönelik olduğunu ve ömür boyu sürdüğünü vurgulayan Prof. Dr. Sermin Kesebir, “Farmakolojik tedavide bugün halihazırda dünya çapında altın standart ilacımız lityumdur. Bir diğer koruyucu tedavide kullandığımız ilaç grubu ise antiepileptikler, antikonvülzanlar yani epilepsi ilaçlarıdır; bunlar da lityum kadar tarihsel bir geçmişe sahiptir.” dedi.

Koruyucu tedavide psikoterapileri ‘olmazsa olmaz’ diye nitelendiren Prof. Dr. Kesebir, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu psikoterapilerin de başında aslında psikoeğitim geliyor. Psikoeğitim; hastaya hastalığı tanıtmak, hasta yakınlarına o akut hastalık döneminin geldiğini anlamamızı sağlayan ön belirtileri bildirmek ve bu belirtiler görüldüğü zaman ilk olarak ne yapacaklarını öğretmektir.”

Çene Altındaki Ağrı Kanserin Habercisi Oldu

Kırşehir’de yaşayan 47 yaşındaki Mustafa Tolga Öz, yaklaşık 7 ay önce çene altında başlayan ağrı ve şişlik şikayetiyle hastaneye başvurdu. Zamanla artan şikayetler sonucu yapılan tetkiklerde hastalığın dil, çene ve boyun bölgesine yayıldığı ve ileri evre ağız tabanı ile dil kanseri olduğu belirlendi.

Hastalığın ilerlemesiyle birlikte Öz’ün yemek yemekte zorlandığı, ağızdan salya akışı ve sürekli öksürük gibi ciddi belirtiler yaşadığı öğrenildi.

Tümörle Birlikte Dil ve Çene Kemiğinin Bir Kısmı Alındı

Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nde yapılan değerlendirmelerin ardından hastaya acil ameliyat kararı verildi. Operasyonda tümörlü dokularla birlikte dilin tamamı, ağız tabanı ve çene kemiğinin bir kısmı çıkarıldı.

Kulak Burun Boğaz Uzmanı Doç. Dr. Elif Ersoy Çallıoğlu, hastalığın oldukça ileri seviyede olduğunu belirterek,
“Hastamızın tüm ağız tabanı ve dili tümör tarafından tutulmuştu. Kanser cilde ve kemiğe kadar yayılmıştı. Bu nedenle agresif cerrahi uygulamak zorunda kaldık” dedi.

Koldan Alınan Doku ile Yeni Dil Yapıldı

Ameliyatın en kritik aşamasında ise hastanın kolundan damarlarıyla birlikte alınan doku kullanılarak yeni bir dil ve ağız tabanı oluşturuldu. “Serbest flep” yöntemiyle gerçekleştirilen bu işlem, Kulak Burun Boğaz ve plastik cerrahi ekiplerinin ortak çalışmasıyla başarıyla tamamlandı.

Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Hasan Murat Ergani,
“Yaklaşık 6-8 saat süren operasyonla hem ağız tabanını kapatacak hem de yeni dili oluşturacak şekilde planlama yaptık. Amacımız hastanın konuşma ve yutma fonksiyonlarını yeniden kazanmasıydı” diye konuştu.

Yeniden Konuşmaya ve Yemek Yemeye Başladı

Ameliyat sonrası yoğun tedavi ve rehabilitasyon sürecinden geçen Mustafa Tolga Öz, zamanla ağızdan beslenmeye ve konuşmaya başladı. Uzmanlar, hastanın konuşmasının her geçen gün daha anlaşılır hale geldiğini ve yutma fonksiyonlarının giderek iyileştiğini belirtti.

Tedavi Süreci Çok Disiplinli Yürütüldü

Hastanın tedavi sürecinde kulak burun boğaz, plastik cerrahi, fizyoterapi ve konuşma terapisi ekipleri birlikte çalıştı. Ameliyat sonrası radyoterapi ve kemoterapi de uygulanan Öz için rehabilitasyon süreci devam ediyor.

Doç. Dr. Burak Yaşar, hastanın bundan sonraki süreçte konuşma ve yutma fonksiyonlarının daha da geliştirilmesi için fizik tedavi programlarının süreceğini ifade etti.

Uzmanlardan Kritik Uyarı: Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor

Uzmanlar, ağız ve yüz bölgesinde iyileşmeyen yaralar, şişlikler ve ağrıların ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Doç. Dr. Yaşar,
“Sürekli büyüyen ya da iyileşmeyen yaralarda mutlaka bir hekime başvurulmalı. Erken teşhis bu hastalıkların tedavisinde büyük önem taşıyor” uyarısında bulundu.

“Kardeşimi Kaybedeceğimizi Düşündük”

Hastanın kardeşi İlter Işık Öz ise yaşadıkları süreci şu sözlerle anlattı:
“Kardeşim yemeden içmeden kesilmişti. Onu kaybedeceğimizi düşündük. Doktorlarımız bize umut verdi. Şimdi her geçen gün daha iyiye gidiyor.”

Nev Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Elif Yaldız, sigaranın her nefeste sağlığı olumsuz etkilediğini belirterek, sigarayı bırakmanın ardından vücutta başlatılan iyileşme sürecine dikkat çekti. Yaldız, “Kişi hangi yaşta olursa olsun sigarayı bıraktığında vücudunda iyileşmeler görülmeye başlar. Erken yaşta bırakmak, vücudu hiç sigara içmemiş bir kişi gibi korurken, ileri yaşta bırakmak da birçok hastalığın oluşumunu ve ilerlemesini önler” dedi.

Vücutta İlk Saatlerden İtibaren Değişimler

Sigarayı bıraktıktan 20 dakika sonra kan basıncı ve nabız normale dönüyor, el ve ayaklardaki dolaşım iyileşiyor. Sekiz saat içinde kandaki oksijen seviyesi yükseliyor ve kalp krizi riski düşüyor. 24 saat sonunda vücut karbonmonoksitten tamamen arınıyor. Yaldız, bu sürecin vücudun ne kadar hızlı tepki verdiğinin en net göstergesi olduğunu vurguladı.

Bir Ay Sonra Akciğerlerde Başlayan İyileşme

İlk haftalardan itibaren bronşlardaki daralma azalıyor, hava geçişi kolaylaşıyor. Sekresyon artışıyla birlikte akciğerler kendini temizlemeye başlıyor. Nefes alırken zorlanma, öksürük ve hırıltılı solunum gibi şikayetler geriliyor, akciğer fonksiyonlarında yüzde 5–10 oranında iyileşme sağlanıyor.

Kalp ve Damar Sağlığı Güçleniyor

Sigarayı bırakmak kan basıncını ve nabzı normale döndürürken, kalp krizi riskini ilk yıl içinde %50 azaltıyor. Kanın oksijen taşıma kapasitesi artıyor, damar elastikiyeti yükseliyor ve felç, beyin damar hastalıkları ile bacak damar hastalıkları riski azalıyor.

Enerji ve Günlük Performans Artıyor

Yaldız, sigarayı bırakmanın enerji seviyesini artırdığını, yorgunluk hissini azalttığını belirtti. Solunum kapasitesi yükseliyor, kaslara giden oksijen miktarı arttığı için fiziksel performans ve toparlanma hızlanıyor. Yürüyüş ve koşu gibi aktiviteler daha rahat yapılabiliyor, günlük yaşamda zindelik hissi yükseliyor.

Üç ile Altı Ay Arasında Kalıcı İyileşmeler

Bu dönemde solunum yolları temizleniyor, akciğerler sağlıklı çalışıyor ve fiziksel dayanıklılık artıyor. Kalp ritmi düzenleniyor, tansiyon dengeleniyor, bağışıklık sistemi güçleniyor, uyku kalitesi yükseliyor ve stres ile gerginlik azalıyor.

Cilt Sağlığı ve Görünüm

Sigarayı bırakmak cildin oksijenlenmesini artırıyor, besin ve oksijen hücrelere daha iyi ulaşıyor. Cilt tonu eşitleniyor, matlık ve solgunluk azalıyor, ince kırışıklıklar geriliyor, cilt elastikiyeti artıyor.

Bir Yıl Sonra Sağlıkta Dönüm Noktası

Bir yıl içinde sigaranın verdiği hasarın büyük kısmı onarılıyor. Koroner kalp hastalığı riski %50 azalıyor, nefes alma fonksiyonları artıyor, uyku düzeni sağlanıyor ve tat ile koku duyuları geri kazanılıyor. Bağışıklık sistemi güçleniyor, stres ve bağımlılık kaynaklı kaygılar azalıyor. Ayrıca sigaraya ayrılan bütçe kalkıyor, maddi rahatlama sağlanıyor.

Beş ile On Yıl Arasında Uzun Vadeli Kazanımlar

Beş ila on yıl içinde kalp ve damar sağlığı, akciğer fonksiyonları ve bağışıklık sistemi neredeyse hiç sigara içmemiş bir kişinin seviyesine ulaşıyor. Kanser riskleri düşüyor; ağız, boğaz, yemek borusu ve mesane kanseri riski %50 azalırken, akciğer kanseri riski yarı yarıya düşüyor. İnme ve kalp krizi riskleri belirgin şekilde azalıyor.

Psikolojik ve Metabolik Etkiler

İlk günlerde nikotin yoksunluğuna bağlı huzursuzluk ve sinirlilik görülebilir, ancak bu belirtiler geçici. Zamanla bağımlılıktan kurtulmanın verdiği özgürlük hissi, güveni artırıyor, kaygıyı azaltıyor ve duygu durumunu dengeliyor. Artan iştah ve metabolik değişimler, doğru beslenme ve egzersizle kontrol altına alınabiliyor.

Vücut Sigarayı Ne Zaman Unutur?

Beyindeki nikotin reseptörleri birkaç hafta içinde normale dönüyor. Altı ay ile bir yıl arasında sigaraya olan bağımlılık büyük ölçüde kayboluyor. Tam toparlanma ise beş ile on yıl sürebiliyor. Günde 20 sigara içen bir kişi, sigarayı bıraktığında on yıl sonunda yaklaşık 70 bin sigara içmemiş oluyor.

Uzm. Dr. Elif Yaldız, “Sigarayı bırakmak hem sağlık hem de maddi açıdan hayatınızı değiştiren bir adımdır” diyerek sözlerini tamamladı.

Peki, kas erimesinden solunum güçlüğüne kadar pek çok ağır semptomu beraberinde getiren bu hastalıkla nasıl mücadele edilir? ALS bulaşıcı mıdır, tedavisi var mı? İşte nöroloji uzmanlarının rehberliğinde ALS hakkında bilmeniz gereken her şey...

ALS Hastalığı Nedir?

ALS, vücuttaki istemli kas hareketlerini (yürüme, konuşma, çiğneme, nefes alma) kontrol eden sinir hücrelerinin (motor nöronlar) hasar görmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Sinir hücreleri görevini yapamadığında kaslar beslenemez ve zamanla körelme (atrofi) başlar. Hastalık zihni ve duyuları (görme, işitme, tat alma) genellikle etkilemez; ancak fiziksel yetileri kademeli olarak kısıtlar.

ALS Belirtileri Nelerdir? (Erken ve İleri Evre)

Hastalık genellikle sinsi başlar ve ilk belirtiler bir uzuvda ortaya çıkabilir. İşte en yaygın semptomlar:

• Kas Seğirmeleri ve Kramplar: Özellikle kol, bacak, omuz veya dilde görülür.
• Güçsüzlük: Eşyaları taşırken zorlanma, düğme ilikleyememe veya yazı yazarken kontrol kaybı.
• Yürüme Güçlüğü: Ayaklarda zayıflık, sık sık takılıp düşme.
• Konuşma ve Yutma Sorunları: Geveleyerek konuşma, çiğneme zorluğu ve yutkunma problemleri.
• Duygusal Değişimler: Kontrol edilemeyen ağlama veya gülme nöbetleri.
• İleri Evre: Nefes darlığı ve solunum kaslarının tutulması (En yaygın hayati risk nedenidir).

ALS Tedavisi Mümkün mü?

Günümüzde ALS'nin kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak modern tıp, hastanın yaşam kalitesini artırmak ve süreci yavaşlatmak için multidisipliner bir yaklaşım sergiler:

1. İlaç Tedavisi: Semptomları (salyayı, krampları) yönetmek ve ilerlemeyi yavaşlatmak için kullanılır.
2. Fizik Tedavi: Kas sertliğini azaltmak ve hareketliliği mümkün olduğunca korumak hedeflenir.
3. Solunum Desteği: İleri evrelerde CPAP, BİPAP gibi cihazlar veya trakeostomi yöntemi tercih edilir.
4. Konuşma Terapisi: İletişim becerilerini sürdürmek için yardımcı cihazlar ve egzersizler uygulanır.

Kimler Risk Altında?

ALS vakalarının %90-95'i "sporadik" yani nedeni bilinmeyen şekilde ortaya çıkarken, sadece %5-10'u genetiktir. En çok 40-60 yaş aralığında görülen hastalıkta; sigara kullanımı, ağır metal maruziyeti ve yoğun fiziksel efor gibi çevresel faktörlerin tetikleyici olabileceği üzerinde durulmaktadır.

Etken maddesi semaglutid olan bu ilaç, aslında Tip 2 diyabet hastaları için geliştirilmiş olsa da, iştah üzerindeki güçlü etkisi nedeniyle kilo kontrolünde bir fenomene dönüştü. Peki, herkesin konuştuğu bu iğne gerçekten güvenli mi? İşte mercek altındaki Ozempic rehberi...

🔍 Ozempic Nedir ve Nasıl Çalışır?

Ozempic, vücutta doğal olarak bulunan ve yemekten sonra salgılanan GLP-1 hormonunu taklit eder. Bu hormon beyne "tokluk" sinyali gönderirken, mide boşalmasını yavaşlatarak kişinin gün boyu daha az açlık hissetmesini sağlar. Temel görevi kan şekerini dengelemek olan ilaç, bu yan etkisi sayesinde kilo kaybını da beraberinde getirir.

📋 Ozempic Nasıl Kullanılır?

• Haftalık Periyot: İlaç, haftada sadece bir kez, her hafta aynı gün ve saatte uygulanır.
• Uygulama Bölgesi: Karın, uyluk veya üst kol bölgesine deri altına (subkutan) enjekte edilir.
• Doktor Şartı: Kesinlikle doktor reçetesi ve gözetimi olmadan kullanılmamalıdır.
• Saklama Koşulu: Kullanılmayan kalemler mutlaka buzdolabında (2–8°C) muhafaza edilmelidir.

⚠️ Dikkat: Ozempic'in Yan Etkileri Nelerdir?

Her güçlü ilaç gibi Ozempic de bazı yan etkileri beraberinde getirebilir. Özellikle tedavinin ilk haftalarında şu belirtiler görülebilir:

• Şiddetli mide bulantısı ve kusma,
• İshal veya kabızlık,
• Mide yanması ve karın ağrısı,
• Halsizlik, baş dönmesi ve ağız kuruluğu.

Önemli Uyarı: Nadir de olsa pankreatit (pankreas iltihabı), safra kesesi sorunları ve böbrek fonksiyon bozuklukları gibi ciddi riskler barındırır. Uzun vadeli hormon dengesine müdahale ettiği için uzman kontrolü hayati önem taşır.

🇹🇷 Türkiye’de Ozempic Satışı ve Durumu

Ozempic, Türkiye’de Sağlık Bakanlığı onaylı bir ilaçtır ve sadece reçete ile eczanelerden temin edilebilir. Sosyal medyadaki yoğun ilgi nedeniyle zaman zaman stok sıkıntıları yaşanmakta, bu durum yasa dışı ve sahte ürünlerin piyasaya sürülmesine neden olmaktadır. Sağlığınız için yalnızca orijinal, eczane çıkışlı ürünleri tercih etmelisiniz.

Balıkesir’de hastaneler, sağlıklı hayat merkezleri ve ilçe sağlık müdürlüklerinde verilen hizmetlere ek olarak, gerekli eğitimlerini tamamlayan aile hekimlikleri de sigara bırakma polikliniği olarak hizmet vermeye başladı.

Hizmet Veren Yeni Birimler ve Toplam Sayı

Tütün Bağımlılığı Tedavisi Eğitimini tamamlayan hekimlerin göreve başlamasıyla Balıkesir genelindeki sigara bırakma poliklinik sayısı 42’ye çıkarıldı. Yeni dönemde hizmet ağını güçlendiren başlıca noktalar şunlardır:

• Bandırma: Hacı Firdevs Şeker 1 Nolu ve 19 Nolu Aile Sağlığı Merkezleri.

• İvrindi: 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezi (4 Birim) ve İvrindi Devlet Hastanesi.

• Gönen: Recep Arınık Aile Sağlığı Merkezi.

• Dursunbey: İlçe Sağlık Müdürlüğü.

• Merkez: Balıkesir Devlet Hastanesi.

  ---

  

  ---

Ücretsiz İlaç Desteği ve Randevu Seçenekleri

Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlar; Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS), ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı veya doğrudan polikliniklere ayaktan başvurarak randevu alabilmektedir. Kişiye özel yapılan muayeneler neticesinde, uzman doktorlar tarafından uygun görülen hastalara ücretsiz ilaç desteği de sağlanmaktadır.

İl Sağlık Müdürlüğü, sigara içen birey sayısını azaltarak "Dumansız Bir Yaşam" sağlamak amacıyla poliklinik sayılarını artırma çalışmalarına devam etmektedir.

Rektör Prof. Dr. Yücel Oğurlu döneminde başlatılan planlı yapılanma ile hastane bünyesine 58 yeni öğretim üyesi kazandırıldı.

Balıkesir ve çevre illere hizmet veren Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi, akademik altyapısını hızla büyütmeye devam ediyor. 2023 yılından bu yana sürdürülen istikrarlı atama süreciyle, farklı kliniklerde uzmanlaşmış toplam 58 yeni akademisyen kadroya dahil edildi. Bu hamleyle hem hastanenin sağlık hizmeti kapasitesi arttı hem de Tıp Fakültesi'ndeki eğitim kalitesi yeni bir ivme kazandı.

Yıllara Göre Atama Sayıları: Grafik Yükseliyor

Hastanenin akademik gücündeki artış rakamlara da yansıdı. 2022 yılında göreve başlayan öğretim üyesi sayısı 11 iken, sonraki süreçte bu sayı katlanarak arttı:

• 2023 Yılı: 24 Yeni Atama

• 2024 Yılı: 17 Yeni Atama

• 2025 Yılı: 17 Yeni Atama

Üç yıllık bu yoğun periyodun sonunda, toplamda 58 hekimin sisteme dahil olmasıyla bölge halkının nitelikli sağlık hizmetine erişimi kolaylaştı.

Rektör Oğurlu: "Hastanemiz Stratejik Önceliğimiz"

Yapılan yatırımları ve akademik büyümeyi değerlendiren Balıkesir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yücel Oğurlu, hastanenin gelişimini en önemli vizyon projelerinden biri olarak gördüklerini belirtti.

Rektör Oğurlu, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Hastanemizi stratejik öncelik olarak görüyoruz. Eğitim kalitesinin yükselmesi ve vatandaşlarımıza sunulan sağlık hizmetlerinin gelişmesi adına son üç yılda 58 yeni akademisyeni kadromuza kattık. Üniversitemizin sağlık alanındaki vizyonunu daha ileri taşımaya kararlıyız."

---

Bölge Sağlığı İçin Yeni Bir Dönem

Yeni atamalar sadece hekim sayısını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda Tıp Fakültesi öğrencilerinin daha güçlü bir akademik ortamda yetişmesine olanak sağlıyor. Farklı uzmanlık dallarından gelen akademisyenler sayesinde, Balıkesir dışına sevklerin azaltılması ve komplike vakaların yerinde tedavi edilmesi hedefleniyor.

Cumhuriyet Mahallesi’ndeki Pazartesi Pazarı’nda kurulan özel sağlık standı, iftar saati öncesinde vatandaşlardan büyük ilgi gördü.

Tansiyon Ölçümünden Kanser Taramasına Ücretsiz Destek

Sağlık çalışanları tarafından kurulan bilgilendirme standında vatandaşlara anlık sağlık hizmeti sunuldu. Etkinlik kapsamında şu hizmetler verildi:

• Ücretsiz Ölçümler: Tansiyon, boy ve kilo ölçümleri yapılarak vatandaşların genel sağlık durumu kontrol edildi.

• Kanser Taramaları: Erken teşhisin önemi anlatılarak KETEM ve Sağlıklı Hayat Merkezi (SHM) hizmetleri tanıtıldı.

• Bağımlılıkla Mücadele: Sigarayı bırakmak isteyenler için danışmanlık hizmeti sunuldu.

• Beslenme Önerileri: Ramazan ayına özel sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite tavsiyeleri verildi.

  ---

  

  ---

Ramazan Boyunca Sağlık Noktaları Açık Olacak

Edremit İlçe Sağlık Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, farkındalık etkinliklerinin Ramazan ayı boyunca devam edeceği belirtildi. Vatandaşlar; kadın sağlığı, bağışıklama, ruh sağlığı, ilk yardım uygulamaları ve organ bağışı gibi pek çok konuda uzmanlardan yüz yüze bilgi alabilecek.

"Sağlığınız İçin Buradayız"

Hastaneye gitmeye gerek kalmadan dijital sağlık uygulamaları (e-Nabız, MHRS) ve evde sağlık hizmetleri hakkında da bilgilendirilen Edremitliler, pazar alışverişi sırasında sağlık kontrolünden geçme imkanı buldu. Sağlık ekipleri, tüm ilçe halkını Ramazan süresince kurulacak olan sağlık noktalarına davet etti.

Bilim insanları, kadınlarda demans ve Alzheimer riskini semptomlar ortaya çıkmadan onlarca yıl önce belirleyebilecek hayati bir gelişmeye imza attı. Yeni bir araştırmaya göre, orta yaşlarda yapılacak basit bir kan testi, bir kadının 25 yıl sonra demans geliştirip geliştirmeyeceğini öngörebiliyor.

Protein Seviyeleri Erken Uyarı Veriyor

Medical News Today tarafından aktarılan ve uzun süreli takiplere dayanan çalışma, kandaki belirli proteinlerin (özellikle p-tau217 gibi biyobelirteçlerin) seviyelerindeki değişimlerin, beyindeki yapısal bozulmalar başlamadan çok önce sinyal verdiğini kanıtladı. Bu test sayesinde, henüz hiçbir unutkanlık belirtisi göstermeyen sağlıklı bireylerde bile risk analizi yapılabilecek.

Neden Özellikle Kadınlar?

Araştırma, demansın kadınlar üzerindeki etkisinin erkeklere oranla daha yüksek ve farklı seyretmesi nedeniyle bu gruba odaklandı. Bulgular, kadınların orta yaş dönemindeki (40'lı ve 50'li yaşlar) kan değerlerinin, ilerleyen yaşlardaki bilişsel sağlık durumuyla doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Erken Teşhis Neden Önemli?

Uzmanlar, demansın tedavisinde en büyük engelin "geç teşhis" olduğunu vurguluyor. 25 yıl öncesinden riskin bilinmesi;

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Beslenme ve egzersizle riskin minimize edilmesi,

• Önleyici Tedaviler: Yeni nesil ilaçların beyin hasarı oluşmadan kullanılması,

• Bilişsel Koruma: Zihinsel aktivitelerle beyin rezervinin güçlendirilmesi için devasa bir zaman kazandırıyor.

Gelecekte Rutin Test Olabilir

Henüz araştırma aşamasında olan bu yöntemin, gerekli onayların ardından standart check-up programlarına dahil edilmesi bekleniyor. Bu sayede, "yaşlılık hastalığı" olarak bilinen demansla mücadele artık orta yaşlarda başlayacak.